نگاهی خلاصه به موسیقی

به قلم: حجت حاجی کاظم

به بهانه سوال دوست عزیزم که پرسید:
از یه طرف امام خمینی میگه موسیقی به کلی حذف …. از اون طرف رهبر میگن موسیقی باید هدف دار باشه … یه عده هم این وسط حرف هایی می زنن که خیلی مهم نیست … بالاخره موسیقی آره یا نه؟!!

چند خط از تاملات خویش در مورد موسیقی را می نویسم.

قبل از هر کاری باید جایگاه زوایای دید مختلف را جدا کنیم. مغالطه است که تحلیل شرعی را با تحلیل جامعه شناسی و … مقایسه کنیم. سعی می نمایم خلاصه و مختصر، اندکی دقیق تر زوایای نگاه را جدا کنم.

موسیقی را باید از چند جنبه بررسی کنیم:
۱-    فقه و احکام

۲-    اخلاق

۳-    سیر و سلوک

۴-    روانشناختی تجربی

۵-    فلسفی

۶-    نگاه عملی با قبول کردن واقعیت ها

۷-    در انتخاب موسیقی حلال باید به چه نکاتی توجه کرد؟

نگاه شرعی

ما به بیان شرع اعتماد داریم. حتی اگر احساس ما بگوید موسیقی روح را جلا می دهد اما شرع بگوید عاقبتت را خراب می کند، به خاطر دلایل محکم پشتوانه وحی، اطمینان داریم شرع چیزی می بیند که احساس نمی بیند. حتی اگر احتمال هم به درستی شرع دهیم،‌ در پیروی آن، دلیل خوبی است.

اما نکته اینجاست که ما روایات زیادی در نهی از موسیقی داریم اما نه آن قدر که همه مراجع محترم صریح بتوانند بگویند همه انواعش حرام است.  اما با وجود احتمال اشتباه مراجع محترم،‌ اگر به فتوای مرجع فقهی خود (جدا از اینکه تشخیص و فتوای شخصی ما چیست) عمل نکنیم، نزد خداوند عذری نخواهیم داشت. به خاطر احتمال حلال بودن موسیقی نمی توان دلایل موجود را نادیده گرفت.

معیارهای مراجع برای موسیقی حلال و حرام با هم تفاوت دارد که بیان این تفاوت ها، بحث ما نیست.

نگاه اخلاقی

اطمینان داریم اگر چیزی برای سعادت ما ضروری باشد، حتما خداوند بندگانش را به آن تشویق خواهد کرد. اما این نه دلیل بر حرام بودن موسیقی است و نه دلیل بر بی فایده مطلق بودن آن؛ بلکه دلیل بر آن است که راه سیر و سلوک، موسیقی نیست.

نگاه سیر و سلوکی

برخی می گویند عارفان با موسیقی به حالات عرفانی می رسیدند …
برخی دیگر می گویند کسانی که راه دل رفته اند، نظرات متضادی دارند. یکی می گوید سماع عشق کن،‌ دف بزن، … و یکی می گوید موسیقی اراده ات را ضعیف می کند. بنابراین وقتی با تضاد روبرو هستیم، حداقل اینکه نمی توانیم به تجربه یک عارف دل خوش کنیم.
در پاسخ می گوییم با توجه به پیچ و خم های عرفان و اینکه بسیاری، تخیلات خود را با کشف الشهود اشتباه می گیرند، از نظر ما فقط و فقط عرفانی فاقد انحراف است که عارف،‌ خط قرمزهای شرع را رعایت کند تا مسیرش همیشه مستقیم باشد. نظر بسیاری از این نوع عرفا مثل آیت الله شاه آبادی و امام خمینی، آن است که موسیقی به سیر و سلوک لطمه می زند. اعتبار این نقل ها در برابر روایات که کشف نظر خداوند می کند، ‌صفر است اما احتمال بالایی بر نجات بخش نبودن موسیقی فراهم می نماید.

نگاه روانشناختی با زاویه دید الهی

موسیقی،‌ انسان را در دست می گیرد و این، مطلوب اسلام نیست. انگار اسلام عزیز، کرامت انسان را بالاتر از آن می گیرد که خود را به طرب و شراب بسپارد. در مورد برخی مداحی ها و … نیز همین اشکال وجود دارد.

نگاه فلسفی

بررسی های افلاطون ها تا فیلسوفان اخیر درباره ماهیت و جایگاه موسیقی در دانش ها، ‌بحثی است که مجالی دیگر می طلبد.

نگاه عملی با قبول کردن واقعیت ها

اگر مرجع فقهی کسی اعلام کند که هر نوع موسیقی حرام است، باید و باید برای معذور بودن نزد خداوند، به نظر مرجع خود عمل کند. اما اگر مرجع فقهی کسی،‌ برخی انواع موسیقی را حرام ندانست، آن گاه است که در قسم حلال آن می تواند از موسیقی استفاده کند و حتی در جهت ترویج آن حرکت کند. هرچند با دلیل اخلاقی که بیان شد،‌بهتر است چنین نکند اما فراموش نکنیم که اگر کسی به حلال بودن رسید،‌حق حرام کردن را به هیچ وجه ندارد و به هر حال حلال،‌حلال است.
در دنیای امروز با موسیقی تاثیرات مثبتی هم ایجاد می شود. اگر بتوانیم با حذف آن به دنبال جایگزین بوده و آن را بیابیم،‌ راه بهتری را رفته ایم اما اگر نیافتیم و نیز از نظر فقهی آن نوع از موسیقی برای ما حرام نیست،‌پس در میان این حلال ها، تلاش کنیم بهترین و تاثیر مثبت گذارنده ترین را تولید و نشر دهیم.

در انتخاب نوع موسیقی حلال، باید به چه توجه کرد؟

بعد از آنکه موسیقی مورد نظرتان بیرون از خط قرمزهای حرام ها بود، به نظر می سد خوب است مواردی را در شناخت موسیقی کم خطر تر در نظر بگیریم:
۱-    ضرب آهنگ موسیقی مناسب جلساتی که بنا به رعایت شرع ندارند نباشد.
۲-    ضرب آهنگ موسیقی،‌ موجب ایجاد حرکات ناخودآگاه در جسم نشود.
۳-    محتوای آواز آن،‌ پشتوانه فکری درستی داشته باشد.
۴-    خرید و فروش آن بر اساس قوانین کشور مسلمانمان،‌ غیر قانونی نباشد چرا که این جنبه هم عمل درستی نیست.

موفق باشد.

نگاهی خلاصه به موسیقی

9 دیدگاه برای “نگاهی خلاصه به موسیقی

  1. یه سؤالی که بی ربطه
    چرا توی این دین که برنامه ی زندگی و راه رسیدن به سعادته برای یک موضوع چند نظر وجود داره
    یکی یک عمل برایش حرام است
    یکی دیگه همون عمل حلال

    اگر حقیقت یکی است چرا انقدر در نظرات علما فرق و اختلاف است؟
    یکی از دوستان طلبه ام می گفت این اختلاف حتی می تواند بین واجب و حرام باشد
    چرا یک سری از علما اصلا فعالیت سیاسی ندارند و عده ای به شدت دارند

    فرق بین کسی که به حکمی از احکام که نظر مرجعش هست، و نظر مرجعش مطابق با نظر امام معصوم و خداوند است عمل می کند و کسی دیگری که به حکم همان موضوع در همان شرایط به نظر مرجعش، که مطابق نظر امام معصوم و خداوند نیست عمل می کند چیست؟

    راه نجات از این اختلافات چیست

    خداااااا آخه چرا غیبت امام، چرا گمراهی

    1. سلام دوست عزیزم

      ۱- نظر خداوند و حقیقت دین،‌تنها و تنها یکی بیش نیست.

      ۲- حتی در عصر معصوم علیه السلام نیز بنا بر این نیست که حتما همه و همه در جزئیات هم نظر خداوند را بفهمن وگرنه خداوند تک تک دستورات دین را به صورت نرم افزاری فطری در وجود ما قرار می داد.
      پس ظاهرا اهمیت اساسی، با جستجوی حق است هرچند در تشخیص آن دچار اشتباه شویم.

      ۳- اختلاف فتوی، اختلاف در میزان مشارکت در مسائل سیاسی و … اگر اختلاف علمی باشد مهم نیست. فقط خدا کند هیچ گاه ناشی از هوای نفس نباشد و اتفاقا اینکه با آزادگی وحریت نظر تخصصی دهند، قابل تقدیر است.

      ۴- در روایات اشاره می شود که اگر کسی برای کشف حق تلاش کند و به حق برسد و به آن عمل کند،‌ ۲ اجر و کسی که به حق نرسد، یک اجر دارد. بنابراین اگر کسی عید فطر را درست تشخیص ندهد و اشتباه عمل کند هم ماجور است.
      زیرا خداوند عادل است.

      نگران دستگاه خدا نباش برادر!
      ما فقط باید قدم های خودمان را درست برداریم …

  2. سلام.من هم یک سوال بی ربط داشتم. اگه وارد یک مغازه ای شدیم و دیدیم موسیقی حرام گذاشته با توجه به این که نهی از منکر واجبه چه طوری تذکر بدیم بهتره؟

    1. با سلام

      خیلی وقت ها به خاطر اینکه موسیقی به طور مطلق از سوی جامعه پذیرفته شده است، امکان اینکه ما بگوییم و آنان هم بپذیرند، وجود ندارند به همین خاطر اگر جایی جایش بود، خوب است یک سوال بپرسیم. مثلا اینکه:
      به نظر شما این موسیقی واقعا می تواند برای آدم ها مفید باشد؟ با چه ملاکی این را می فهمید؟ همین را بپرسیم و برویم.

      البته اگر مفسده نداشته باشد.
      و البته بسته به موقعیت.

  3. سلام.فکر نکنم موسیقی رو به خاطر مفید بودنش گوش کنن به خاطر لذتش گوش میکنن.میخواستم یک مطلبی بنویسم و بهشون بدم مثلا این که موسیقی روزی انسان را کم میکنه.به نظرتون تاثیر گذاره؟
    مفسده هم نهایتش دو تا فحشه که اونم مهم نیست.

    1. سلام مجدد

      اما در کنارش می گویند آرامش پیدا می کنیم و …
      این فایده است.
      البته لذتبخش بودن هم نوعی فایده است البته به شرط آنکه مفسده نداشته باشد.

      بنظرم هر تلاش فرهنگی که به فکر بیندازد،‌حتما مفید است.
      فقط پیشنهاد می کنم:
      در متن خود سعی نمایید با سوال پرسیدن و احتمال دادن پیش روید.

  4. سلام من یک دختر جوان هستم به دلیل این که استعداد خوانندگی را دارم کلاس گیتار میروم ولی از صدایم برای خواندن قران و مداحی استفاده میکنم خودم عذاب وجدان دارم به خاطر این کارم ولی کمی هم میگویم من ک در کارم کار غیر شرعی نمیکنم و در کارم مطمئن هستم ک مفسده ای نیست و من به قصد لذت و شهوت گیتار نمیزنم فقط به دلیل این ک علاقه دارم به نظرتون من چیکارکنم ؟از طرفی دیگر تشویق همه دوستانم و خانواده ام به خصوص حامی محترمم ک مادربزرگم هست ادامه میدهم درضمن دختری نیستم ک ول بگردم و… خیلی هم سخت گیر هستم در مسائل شرعی و عفاف و حجابم و به این دلیل همیشه موازن شرعی را رعایت کرده ام و چادر میپوشم..خلاصه کنم من شیعه هستم ولی راهی برای خواننده شدن هست و اینم این است که من میتوانم فقط برای بانوان بخوانم وخیلی خوشهالم لطفا به ایمیلم جوابم را بدهید…باسپــــــــــــاس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

اسکرول