به قلم: حجت الله حاجی کاظم

می خواهم موضوعی را بیان کنم که از مسلمات دینی و عقلی است.

متاسفانه برخی به خاطر بی اطلاعی خود، آن قدر فضا را مه آلود کرده اند که همین مسلمات تبدیل به ابهام شده است:

۱- ما اعتقاد قطعی داریم که با توبه، خداوند بزرگ بدون هیچ فاصله و معطلی، انسان را می بخشد.

۲- ما باور قطعی داریم که توبه همین پشیمان شدن معمولی است که من و شما می شناسیم و نیز ابراز کردن آن.

۳- ما باور قطعی داریم که با توبه، همه و همه ی گناهان بخشیده می شود. حتی غیبتی که ترسیده اند حلالیت بگیرند تا مبادا دشمنی بیشتر شود، حتی حق الناسی که نتوانسته اند حق مردم را به او برگردانند. (اما تلاش خود را کرده اند) حتی گناهان فاحشی که به خاطر شهوت ها برای کسی پیش آمده. حتی قتل نفس. حتی اگر این گناهان صدها بار تکرار شده باشد. حتی استعمال به مواد مخدری که جسم را به مرگ حتمی کشانده است. حتی گناهی که حد دارد اما با لطف خدا کسی از آن باخبر نشده است یا کسی هم اگر با خبر شده، با درایت کافی تصمیم گرفته عیب پوشی کند.

۴- ما باور قطعی داریم که توبه اولا برای هیچ کس غیر ممکن نیست. یعنی راه تحت هیچ شرایطی بسته نیست و ثانیا به خودی خود سخت نیست. تنها از آن جهت گاهی سخت است که کسی گرایش هایش عوض شده باشد و به سختی بتواند خود را از حسد و غرور و کینه و کفر دور کند. برای کسی سخت است که برایش بازگشت به فطرت الهی و وجدان درونش دشوار شده است. اما وقتی گرایش های زیبا را با اندکی تامل پیدا کند، مورد عفو الهی قرار می گیرد.

۵- قبول داریم که گناه در روح انسان تاثیرات عمیقا بدی می گذارد اما باور قطعی داریم خداوند با پشیمانی گناهکار، همه چیز را جبران می کند. به قول آیت الله جوادی، اینکه یبدل الله سیئاتهم حسنات، یعنی گناه را پاک می کند و به جایش تلاوت قرآن و … می نویسد.

مطمئن هستم برای شما شبهاتی ایجاد شده است. ممکن است بگویید این موجب می شود آدم ها راحت تر گناه کنند و به امید توبه ای آسان باشند. خواهم گفت چنین نخواهد شد.

مطمئن هستم بیشتر شما تعجب کرده اید.

مطمئن هستم شما هم شنیده بودید خدا حق الله را می بخشد اما از حق الناس هرگز نمی گذرد. (البته حق الناس نیاز به جبران حق مردم دارد اما اگر توضیح خواهیم داد که مانع بخشش نیست)

سعی می کنم چند مورد از این شبهه ها را پاسخ دهم. موارد دیگر را می توانید در نظرات وبلاگ (میقات مهر) بیان کنید تا پاسخ دهیم.

اثبات برخی حرف هایمان:

۱- تنها به یک منبع ارجاعتان می دهم. تفاسیر ذیل آیه ۵۳ سوره مبارکه زمر که بخشی از تفسیر نمونه را در پست ذیل آورده بودم:

اثبات اینکه با توبه، هیچ گناهی نابخشودنی نیست

۲- بنده در مشاوره هایم بسیار دیده ام کسانی را که به گناهان زیادی گرفتار بودند و فقط به این خاطر که فکر می کردند خداوند توبه آنان را سخت می پذیرد، آن گناه را ادامه داده بودند. در حالی که هیچ گاه خداوند اجازه نمی دهد راه برای کسی مسدود شود. وگرنه هیچ دلیلی ندارد خداوند او را در دنیا نگه دارد. اینکه سیدالشهدا علیه السلام روز عاشورا دعوت به توبه می کند، به این خاطر نیز هست که اگر تک تک آن قاتلان توبه می کردند، راه برای بخشش باز بود. گناه خود حر کم نبود اما دیدیم چه زیبا بازگشت. مطمئنم نمی گویید که حر از اول خوب بود و این ها صحنه سازی بود.

فقط می خواستم بگویم اظهار نظرهای کارشناسی نشده برخی از ماست که موجب شده گناهانی ادامه یابد.

پاسخ به چند شبهه مهم:

۱- اگر این طور است پس چرا زمانی که فرعون در دریا غرق می شد و گفت به خدایی که بنی اسرائیل به او ایمان آوردند، ایمان آوردم، ندا آمد که آیا الان ایمان آوردی؟ و از آیات بعدش استفاده می شود که توبه فرعون قبول نشد؟

پاسخ اینکه ما معتقدیم فرعون مرگ را به چشم دیده بود و از مرز دنیا عبور کرده بود وگرنه توبه فرعون نیز قابل پذیرش بود.

۲- پس حق الناس چه می شود؟

پاسخ اینکه اگر کسی حق مردم گردنش است باید تمام تلاشش را برای جبران به کار ببندد و اگر چنین نکند، بازهم گناه کرده است. البته جایی که حلالیت طلبیدن موجب دشمنی بزرگتری است، گردنش ساقط است.

حال آمدیم و کسی قبل از آنکه بتواند جبران کند از دنیا رفت و کسی هم برایش جبران نکرد، مطابق روایت، روز قیامت خداوند طلبکار او را راضی خواهد کرد.

۳- پس چرا برای برخی گناهان مثل عمدی خوردن روزه و … کفاره می بندند؟ اگر کفاره را نتوانست ادا کند چه؟

پاسخ اینکه کفارات گناهان به منظور سرعت در جبران اثرات گناهان شخص وضع شده اما توجه داشته باشیم با توبه گناه بخشیده می شود. حال فرد باید شروع به انجام کفاره ها نماید. مثلا کسی که ۲۰سال روزه خود را عمدا خورده، ۲۰*۳۰*۶۰=۳۶۰۰۰ روز روزه باید به عنوان کفاره بگیرد. حال وقتی توبه کرد و شروع به گرفتن کفاره ها نمود، گناهانش قطعا بخشیده شده. اگر فرصت نکرد در باقی عمر خویش روزه ها را بگیرد، وصیت می کند برایش بگیرند و اگر این هم ممکن نبود، فقها می گویند اگر هیچ مقدارش هم نتوانست جبران کند، خداوند می گذرد.

۴- اینکه برای گناهانی حدودی را تعیین کرده اند، برای بخشش آنان لزومی به اجرای آن حدود است؟ مثلا جوان مجردی که زنا کرده و حد او شلاق است اگر شلاق نخورده باشد، خدا توبه اش را می پذیرد؟

پاسخ اینکه هیچ کس نباید به خاطر گناهانی که حد الهی دارد به دادگاه مراجعه کند. حدود تنها برای این است که اگر گناهی علنی شد و مثلا ۴ نفر دیدند کسی زنا کرده است و در کمال تاسف نپوشاندند و آمدند با صراحت نزد حاکم شرع شهادت دادند، برای حفظ حیات معنوی جامعه حد اجرا می شود. هرچند این حد به ارتقاء درجه گناهکار کمک می کند، اما دلیل بر آن نیست که اگر نباشد، گناه آمرزیده نشود.

۵- در مورد روایتی که شرایط توبه را ۶ شرط می داند چه می گویید؟

پاسخ اینکه ما تنها پشیمانی و ابراز آن به خداوند را در تعریف توبه می دانیم. بقیه یا حقوقی است که به هرحال گردن شخص بوده و مثل سایر تکالیف باید، تاجای ممکن و بر مبنای فقه جبران کند و اگر نتوانست، هیچ چیزی گردنش نیست و بعضی شرایط هم تنها موجب ارتقاء درجه می شود و ارتباطی به بخشش خداوند ندارد.

بازهم بپرسید تا شبهات دیگر را هم جواب دهیم.

خواهش می کنم بیاییم خدای بزرگ را آن گونه که هست معرفی کنیم.

======================================================

این مطلب را هم ببینید. روایتی که می فرماید اگر بارها توبه کند و گناه کند و دوباره کند، بازهم خدا می بخشد:

http://mighatemehr.ir/fa/?p=1419

 

نظر یکی از دوستان (آقا ابوالفضل): rahgozaredonya@gmail.com

سلام.
مطلب بسیار امیدوار کننده ای بود. فقط یک چیزی…
شما چرا به هیچ آیه و یا حدیثی (با ذکر منبع) ارجاع نکرده اید که صرف
پشیمانی از گناه اصل گناه بخشیده می شود؟ من هنوز قانع نشده ام چون فقط
از زبان خودتان گفته اید و نه از زبان معصوم.
اینکه توبه حر پذیرفته شد بخاطر آن بود که رفت و جان داد و توبه اش عملی
بود. حالا اگر حر پشیمان می شد و از صحنه کربلا فرار می کرد آیا باز هم
توبه اش پذیرفته می شد؟
من هنوز هم معتقدم که توبه باید زبانی و قلبی و عملی باشد. اصولا توبه
زبانی معنی ندارد. توبه قلبی هم بدون عمل معنی ندارد. مثلا فردی گناه می
کند ولی قلبا از گناه خودش ناراضی است ولی می گوید که نفس بر من غلبه
دارد. خوب این حرف غیر قابل قبول است. گمانم توبه تنها زمانی پذیرفته می
شود که عملی باشد یعنی طرف دیگر به سراغ آن گناه نرود تازه می شود اول
توبه. و مراحل بعد نیز جبران گذشته است.
خوشحال می شوم اگر این نظرم درست نباشد و با آیات و روایات خلافش اثبات شود.
مطلب امیدوار کننده ای بود متشکرم.

======================================================

پاسخ نویسنده مطلب:

سلام برادر

آفرین که پیگیر شدید.

این هم حدیثی از معتبرترین کتاب شیعه:
الکافی (ط – الإسلامیه)

َ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع‏ کَفَى‏ بِالنَّدَمِ‏ تَوْبَه
امام صادق علیه السلام فرمودند: برای توبه، پشیمانی کافی است. (کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی (ط – الإسلامیه)، ج‏۲ ؛ ص۴۲۶، دار الکتب الإسلامیه – تهران، چاپ: چهارم، ۱۴۰۷ ق.)

در تفسیر آن آیه سوره مبارکه زمر که ارجاع داده بودم، نیز منابعی ذکر شده بود.

جبران گناه، توبه نیست بلکه ادامه ی توبه و بخشش الهی است. توبه ای قبول نیست که واقعا شخص هیچ پشیمانی نداشته باشد.

التایب من الذنب و یفعله کالمستهزء بربه
توبه ای را غیر قابل قبول دانسته که همزمان با فعل گناه همراه باشد وگرنه اگر کسی توبه اش را بعدا بشکند، دلیل بر این نیست که توبه اش قبول نبوده یا توبه بعدی اش قبول نخواهد شد.

وسایل الشیعه، ج ۱۶، ص ۷۸، باب وجوب اخلاص التوبه و شروطها ـ بحار الانوار، ج ۶، ص ۲۷، باب ۲۰ التوبه و انواعها و شرائطها. تحف العقول، ص ۱۹۶، :

در حدیثی جناب کمیل بن زیاد از استغفار سؤال می کند امام(ع) می فرماید: یک حرکت دادن(تحریک) دارد و یک حقیقت. تحریک آن جنباندن لبها و زبان است که  به دنبال آن حقیقت، می خواهد استغفار را تبعیت کند. جناب کمیل سؤال می کند که «ماالحقیقه؟» یعنی حقیقت استغفار کدام است؟ امام می فرماید: حقیقت استغفار آن است که قلباً آن را تصدیق کند [و فقط زبانی نباشد] و اراده کند که دیگر به سوی آن گناهی که از آن استغفار کرده است، بازگشت ننماید. (قلت مَا الْحَقِیقَهُ قَالَ تَصْدِیقٌ فِی الْقَلْبِ وَ إِضْمَارُ أَنُْ لَا یَعُودَ إِلَی الذَّنْبِ الَّذِی اسْتَغْفَرَ مِنْه‏)

مشاهده می کنید که توبه معلق بر جبران نیست.

بازهم موردی بود در خدمتم

======================================================

نظر آقا ابوالفضل نسبت به پاسخ:

سلام

از حدیثی که ذکر کردید و توضیحات داده شده خیلی ممنونم. قانع شدم. بله
اینطور که پیداست حق با شماست و من از این بابت بسیار خوشحالم. از مطلب
بسیار امیدوار کننده تان ممنونم. از اینکه شماره تان را دادید سپاسگزاری
میکنم. انشا الله اگر در مسائل دینی شبهه ای ایجاد شد مزاحمتان می شوم.

در پناه خدا

======================================================

نظر آقا سید وحید: (svhashemi@gmail.com)

سلام
خدا قوت
با جزئیات مطلب شما مشکلی ندارم و تا جایی که متوجه شده ام بخشی از آیات و روایات در این زمینه را ذکر نموده اید.
اما آنچه که در مورد کلیت مبحث دارای اشکال می دانم، ناقص مطرح نمودن این بحث اعتقادی است که خود اشکال زا می باشد.
بنده به همراه گروهی از دوستان، طی یک کار مطالعاتی میدانی از گفتگو با جوانان معمولی سطح جامعه نکات بسیار مهمی در مورد دیدگاه های اعتقادیشان یافتیم که یکی از نکات مهم آن در زمینه توبه و بخشش خداوند این بود که اکثر جوانان خداوند را بسیار بسیار بخشنده می دانند که تقریبا همه را می بخشد. در نظر بسیاری از این افراد، خداوند بسیار بخشنده تر از آن است که بر گناهان ما(که همگی کوچک پنداشته می شوند) خرده بگیرد و عذابی متوجه ما کند.
می دانید چه نکته ای را در مطلبتان بسیار مغفول داشته اید؟
آنکه
۱٫    اولا «بدترین گناه»، گناهیست که آنرا کوچک بشماریم چرا که مخالفت با خداوند عظیم را مرتکب شده ایم،
۲٫    دوما توبه به شرط تصمیم و تلاش جدی برای عدم تکرار گناه قبلی است و
۳٫    سوما بدانیم که پس از هر گناهی ممکن است فرصتی برای توبه نداشته باشیم و هزاران سال در عذاب گناهی که آنرا کوچک شمرده ایم سپری کنیم
۴٫    و چهارماً توصیف درست پاداش و عذاب از لحظه قبض روح تا صحرای محشر و پس از آن در طبقه اول جهنم برای مسلمانان گناهکار.
باید بدانید که همانگونه که توصیف غلط توبه باعث تداوم برخی گناه در برخی افراد گردیده، توصیف ناقص شرایط توبه و توصیف غلط و ناقص از بخشندگی خداوند در مقابل گناهان نیز باعث گردیده تا بسیاری با تصور بخشش خدا به گناهان خود ادامه دهند و بنده فکر می کند دسته دوم بسیار بیشتر از دسته اول هستند. می توانید تحقیق کنید.
عذرخواهم از زبان تند انتقادی خود
با تشکر فراوان از زحمت شما
خدا خیررتان دهد.
خدا قوت

======================================================
نظر نویسنده (حجت):

با عرض سلام خدمت آقا سید وحید عزیز
از اینکه وقت شریف خود را به این موضوع مهم اختصاص دادید، بسیار سپاسگزارم.
از تأخیر خود پوزش می‌طلبم.
از نکات زیبایتان سپاسگزارم و با همه ی آن نکات موافقم و به آن ها معتقدم. علت آنکه در متن اصلی به این نکات اشاره نکرده بودم این بود که تمرکز موضوع بر روی بخشش در صورت توبه بود و نه بخشش در روز قیامت (برای کسی که توبه نکرده است)
البته درک می کنم که حضرتعالی به خاطر اینکه بحث بخشش به سبب توبه، ذهنیت غلطی نسبت به بحث بخشش در قیامت ایجاد نکند لازم دانسته بودید این دو بحث در کنار هم آید.
بنده هم به این لزوم معتقدم و مفتخرم خدمتتان عرض کنم که در لینکی که در آن پست به (اثبات اینکه با توبه هیچ گناهی نابخشودنی نیست) ارجاع داده بودم، چنین بیان شده بود:

مقدمه تنظیم کننده(حاجی کاظم): برخی تصور می کنند ممکن است به خاطر بزرگی گناهانشان، مورد بخشش خدای بزرگ قرار نگیرند. دلایل کافی داریم بر اینکه هیچ و هیچ گناهی وجود ندارد که نابخشودنی باشد. حتی در مورد حق الناس هم بلافاصله با توبه، گناه بخشیده می شود اما برای اینکه این بخشش باقی بماند، باید علاوه بر توبه، جبران کند. (مالی، آبرویی و …) بازهم  اگر توان و امکان هیچ گونه جبرانی نداشته باشد، برای آن شخص دعا کند و صدقه دهد، خداوند روز قیامت از طرف او جبران می کند. البته همیشه یادمان هست که به خاطر گناه حتی یک لحظه هم توبه را عقب نمی اندازیم. زیرا اولا شاید دیگر طبع و قلبمان حس توبه پیدا نکند و ثانیا هر لحظه ممکن است جرس فریاد بردارد که بربندید محمل ها و فرصت دنیایی ما تمام شود. و یادمان باشد که واگذار کردن حتی یک گناه کوچک هم به قیامتی که پنجاه ایستگاه برای بررسی وجود ما وجود دارد که متوسط توقف در هر کدام هزار سال است.  به نظر می رسد عاقلانه اندیشیدن، اجازه تاخیر توبه نمی دهد.

مشاهده می فرمایید که در این موضوع باهم هم عقیده هستیم و علت آنکه اینگونه بر بنده خرده گرفتید، آن بود که لینک مذکور را مشاهده نفرموده بودید. البته توضیحات حضرتعالی این اشتباه حقیر را روشن کرد که باید آن توضیحات را در متن اصلی می آوردم تا به فرمایش شما، این دو قسمت مکمل هم باشند.
راجع به تصویر استفاده شده در پست هم به نظرم می رسد که زیر سن بلوغ باشند و ظاهرا خداوند برای این سنین، کشش شهوانی قرار نداده است.

چه کنم که آقایان اینقدر زیبا مناجات نمی کنند وگرنه حتما در این مورد تجدید نظر می کردم. بازهم شرعا و عقلا اگر دلایلی مورد نظر حضرتعالی باشد استفاده می کنم.

فقط می ماند یک نکته: به نظر بنده، خداوند در قیامت هم بخشنده و مهربان است اما اینکه عذاب را از عده ای بر نمی دارد، به علت ذات سوزنده وجود انسان گناهکار است و نه اینکه خداوند نخواهد بنده خویش را ببخشاید. به فرمایش بزرگان، اگر جهنمی را به بهشت هم برند، مانند قطعه ای از آتش خواهد بود که در باغی سرسبز گذاشته باشند. نظر حقیر این است که بخشش خداوند را که بزرگ است، بزرگ بیان کنیم و آثار ویرانگر گناه را که ویرانگر است، با تامل و تفکر و استفاده از وحی، به تصویر کشیم. اینگونه انسان مهذب خواهد شد.

بازهم از تذکر به جای شما سپاسگزارم.
بسیار کمک بزرگی برای بنده بود.
آرزوی الهی شدن روزافزون برایتان دارم.
خدانگهدار

======================================================

نظر دوست عزیزمان «نسل چهارم»:

سایت http://40nasl.persianblog.ir

سلام. ممنون. عالی بود.
با آثار گناه چه کنیم؟ با توبه از بین می رود؟
مثلا آثاری که بر سرنوشتمان می گذارد؟
مثل گناهانی که در قبال والدین انجام داده ایم و می گویند آثاری در آینده دارد. اگر حلالمان کنند و توبه کنیم…؟

=========================
نظر نویسنده (حجت):

سلام بزرگوار

به نظر ما پشیمانی و توبه راه ها را باز می کند.

اما اگر بپذیریم که برخی آثار وضعی بوده و به هر حال باقی می ماند،
اولا نسبت به برطرف کردن آنها دیگر تکلیفی نداریم پس نسبت به آنها مواخذه نخواهیم شد و چیزی شبیه تاثیر وراثت بر انسان می شود که دست ما نیست و به تبع نسبت به آن تکلیفی نداریم.

دو نکته دیگر:
۱- خداوند جابر است و همان اثر را نیز می تواند به نحوی جبران کند.
۲- این مسپله راه را برای گناه باز نخواهد چون اگر گرایش تغییر یافته با گناه را نتوانیم اصلاح کنیم و توبه به معنای پشیمانی در عمق قلب راه نیابد، گرفتاری های اخروی زیادی برایمان خواهد داشت و به نظر می رسد به هیچ وجه به خطرش نمی ارزد.

موفق باشید.

======================================================

سوال یکی از دوستان:

سلام
صحبت ازتوبه است
یه سواله که خیلی وقته درگیرشم گفتم شاید شما بتونی کمکم کنی، من کار ندارم خدا چقدر می بخشه، با این طرف مطلب کار دارم که چرا بعد از شاید چند هزار بار توبه (بعد از هر گناه که میدانم گناه است) دوباره گناه می کنم، بعد از هر گناه تصمیم من این است که دیگر، و ابدا آن گناه را نکنم، ولی … تکرار میشه شده چهل روز هم یک گناه رو ترک کنم ولی مدت کوتاهی بعدش، نمیفهمم چی میشه که دومرتبه بر میگردم و حالا به جایی رسیدم که بعد از گناه که توبه می کنم و تصمیم میگیرم که آخرین بارم باشه و تاریخم میزنم ته دلم میدونم که حتما اگر چند روزی فقط چند روزی یا در مواردی چند ساعتی زنده باشم گناه تکرار می شود با توجه به تجربه ام می گویم
خسته شدم از تصمیم های تکراری و برعکس عمل کردن های تکراری، و مسخره کردن های خودم و خالق خودم
قبلا از پاسخ شما ممنونم
خدارا شاکرم که این تکنولوژی باعث شد یه جا جرات کنم حرفمو بزنم بدون اینکه از کسی خجالت بکشم جز خودش

======================================================

پاسخ نویسنده (حجت):

سلام دوست عزیزم

من آن قدر که می فهمم خدمتتان عرض می کنم:

آیت الله جوادی آملی حفظه الله ظاهرا فرموده بودند که اگر بارها و بارها گناه کنی و دوباره توبه نمایی، نشانه این است که از مبارزه با شیطان خسته نشده ای و این، نشانه خوبی است.

روایتی نمی فرماید اگر کسی گناه کند و بعدش توبه کند و دوباره گناه و توبه و … مثل کسی است که خدا را مسخره کرده است. برای ما درست ترجمه نکرده اند. روایت می فرماید کسی که استغفار می کند و در همانحال دارد گناه می کند یا بر گناه اقامت گزیده، مانند کسی است که خدا را مسخره کرده است:

قَالَ: ثُمَّ قَالَ: مَا مِنْ ذَنْبٍ‏ إِلَّا وَ لَهُ تَوْبَهٌ، وَ مَا مِنْ تَائِبٍ‏ إِلَّا وَ قَدْ تَسْلَمُ لَهُ تَوْبَتُهُ، مَا خَلَا السَّیِّئَ الْخُلُقِ، لَا یَکَادُ یَتُوبُ مِنْ ذَنْبٍ إِلَّا وَقَعَ فِی غَیْرِهِ أَشَرَّ مِنْهُ».)حمیرى، عبد الله بن جعفر، قرب الإسناد (ط – الحدیثه)، ص۴۵، مؤسسه آل البیت علیهم السلام – قم، چاپ: اول، ۱۴۱۳ ق.(

عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ یُوسُفَ بْنِ أَبِی یَعْقُوبَ بَیَّاعِ الْأَرُزِّ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ‏ التَّائِبُ‏ مِنَ الذَّنْبِ‏ کَمَنْ لَا ذَنْبَ لَهُ وَ الْمُقِیمُ عَلَى الذَّنْبِ وَ هُوَ مُسْتَغْفِرٌ مِنْهُ کَالْمُسْتَهْزِئِ.  (کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی (ط – الإسلامیه)، ج‏۲ ؛ ص۴۳۵، دار الکتب الإسلامیه – تهران، چاپ: چهارم، ۱۴۰۷ ق.)
بنابراین اصلا مایوس نشوید.

برخی اهل معنا می گویند که گاهی فریب های شیطان و گناه اگر با پشیمانی همراه باشد، باعث می شود دچار غرور نشویم و ضمنا بیشتر از خداوند کمک طلبیم وگرنه ممکن بود از غرور آسیب ببینیم و این است معنای تبدیل گناه به حسنه.

البته توصیه قرآن کریم این است که وقتی گناه کردیم، بدون لحظه ای فاصله، توبه کنیم. این آیه زیبا را ببینید:

وَ الَّذِینَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَهً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَکَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ وَ لَمْ یُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَ هُمْ یَعْلَمُونَ‌ و آنها که وقتی مرتکب عمل زشتی شوند، یا به خود ستم کنند، به یاد خدا می‌افتند؛ و برای گناهان خود، طلب آمرزش می‌کنند -و کیست جز خدا که گناهان را ببخشد؟- و بر گناه، اصرار نمی‌ورزند، با اینکه می‌دانند.  ﴿آل‏ عمران‏، ۱۳۵﴾

سعی کنیم اگر گرفتار گناه شدیم، حس فقر الی الله و اضطرار نسبت به حضرت حق ما بیشتر شود و خوف و رجا را همزمان داشته باشیم.

اگر لحظه ای تردید کردید که نکند گناهتان بخشیده نشود، یعنی رجاء شما کم است و حواستان به محبت خداوند کم است.

روی این آیه تامل کنید:
قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لاَ تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ‌ بگو: «ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده‌اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‌آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است. ﴿الزمر، ۵۳﴾

یادتان باشد لاتقنطوا دستور خداوند است. اصلا حق نداریم ناامید شویم.

اگر گرفتار گناه شدیم، ذکر یونسیه را در طول روز زیاد بگوییم. بسیار موثر است:

لاَ إِلٰهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ‌

نمی دانم سن حضرتعالی چقدر است و مشکلتان دقیقا چیست. اگر بفرمایید، شاید بتوانم راهکارهای مشاوره ای هم در اختیارتان گذارم.

موفق و سربلند باشید.
خدانگهدارتان.
ابوالفضل
۱- ان الذین ءامنو ثم کفرو ثم ءامنو ثم کفرو ثم الزدادوا کفرا لم یکن الله لیغفر لهم ولا لیهدیهم سبیلا.
۲-آیه ۶ منافقون

آقا ابوالفضل!
آیه هایی که فرمودید،‌ یقینا در مواردی است که توبه نکنند و بی توبه از دنیا روند.

===================================